| | Bireysel emeklilikle ilgili Merak Edilen ve Bilinmesi Gerekenler
Bireysel emeklilik, Türkiye''de böyle bir sistem kuruluyor, işin özü, özel sigorta şirketlerine belli bir süreyle prim ödeyen insanların emekli olmasına dayanıyor.Şimdiye kadar herkes emekli maaşını devletten alıyordu. Bundan sonra özel sektörden mi emekli maaşı alınacak? İsterseniz konuyu biraz açalım. Bireysel Emeklilik Kanunu çıktı. 09/01/2003 tarihinde 5 şirkete kuruluş izni verildi. Bu şirketler gerekli prosedürleri tamamladıktan sonra Nisan veya Mayıs 2003''te faaliyete geçecekler. Şirketler faaliyete başladıktan sonra, isteyen herkes bireysel emeklilik sistemine katılacak. Bireysel emeklilik sistemi herkese açık. İster SSK''ye bağlı çalışın, ister Emekli Sandığı''na. Sisteme katılabilirsiniz. İsterseniz işsiz olun, sisteme düzenli prim ödeyecek gücünüz varsa katılabilirsiniz.Bu sisteme girenler, SSK, Emekli Sandığı veya Bağ-Kur''dan çıkmak zorunda değil. Hem devlete bağlı şirketlere bağlı kalıp, hem de bireysel emeklilik sistemine katılabilirsiniz.Bu sisteme katılıp en az 10 yıl prim ödeyen ve 56 yaşına gelenler emekli olabilecek. Ama isterseniz 56 yaşına kadar prim ödeyip, daha yüksek bir maaş veya toplu para elde edebilirsiniz. Ya da emekliliği beklemeyip, kazancınızla da sistemden çıkabilirsiniz. Bu sistemde maaşlar sabit değil. Sistem, katılımcıların ödediği paraların belli bir havuzda toplanıp değerlendirilmesi ve sağlanan kâra göre dağıtılması esasına dayanıyor.Sistemde herkesin getirisi eşit değil. Birden fazla sayıda şirket ve birden fazla sayıda fon olacağı için herkesin aylık maaşı veya alacağı toplu para farklı olacak. Her bireysel emeklilik firması başlangıçta en az 3 tane fon kuracak. Bunların riski farklı farklı olacak. Daha az riskli olanların getirisi de az olabilecek. Örneğin bir fon Hazine bonosu ağırlıklı, diğeri hisse senedi ağırlıklı, üçüncüsü gayrimenkul ağırlıklı olabilecek. Sisteme katılmak isteyen, birini seçip o fona aylık katkı payı yatıracak. Para yatırılan fonun performansından memnun olunmadığında, fon değiştirmek mümkün.Yasal sürelere uymak kaydıyla istediğiniz fona geçebilirisiniz şirket değiştirmek de mümkün,bîr şirkete en az bir yıl para yatırdıktan sonra, oradaki birikimlerinizi başka bir şirkete aktarıp yeni şirkette devam edebileceksiniz. Katıldığım fonun performansını ise sigorta şirketleri fonların getirilerini günlük olarak deklare edecekleri ve gazeteler de düzenli olarak bu verileri yayınlayacağı için takip etmek mümkün. Belli bir senel ödeme yaptıktan sonra işimi kaybettim ve prim ödeyemez duruma geldindiğinde isterseniz fonda kalıp ödemeleri durdurabileceksiniz. Fon, yatırdığınız parayı değerlendirmeye devam edecek ve İş bulunca ister kaldığınız yerden başlıyorsunuz, isterseniz ödemediğiniz dönemleri toplu ödeyerek zaman kaybetmeden devam edebiliyorsunuz.
Sistemden çıkmak istediğinizde çıkabilirsiniz. Hem de ister birinci ay, isterseniz 10 yılınızın dolmasına 1 ay kala. Üstelik çıkarken hiçbir kaybınız da olmayacak. Yatırdığınız parayı birikmiş getirileriyle birlikte alacaksınız.
Sistem içinde yer alan şirketler, giriş sırasında her kişiden aylık asgari ücreti aşmamak kaydıyla giriş ücreti alabilecekler. Aylık primin yüzde 8''ini aşmamak kaydıyla yönetim gideri kesintisi yapabilecekler.
Emekli olunca, ne tür getiri sağlanacağına sisteme katılırken, karar vereceksiniz.Ya toplu parayı ya da maaşı seçebilirsiniz. Veya bir miktar para artı düzenli emekli maaşı sistemim de seçebilirsiniz. Hatta emekli maaşımı sadece 10 yıl ödeyin, yüksek miktarlı ödeyin bile diyebilirsiniz. Baştan verdiğiniz kararı değiştirmek istirseniz eğer şirkette bir yılı doldurmuşsanız, bildirmeniz yeterli. Şirket sizi hemen yeni sisteme geçirecek. Prim öderken vefat edilmesi halinde yatırılan paralar şirketle sözleşme yaparken, sözleşmenize yazdığınız lehdara ödeme yapılacak. Lehdar bildirmemişseniz parayı kanuni mirasçılarınız alacak.Belirlediğiniz bu lehdarı istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz. Bu tamamen sizin iradenizdeki bir konudur.
Devlet bu sistemi vergi desteğiyle teşvik ediyor. Diyelim ki SSK''lısımz ve maaşınız 500 milyon lira. Bireysel emekliliğe de girdiniz ve ayda 100 milyon lira ödüyorsunuz. Devlet ödediğiniz 100 milyon lirayı maaşınızdan kesilen Gelir Vergisi''nden muaf tutuyor. Buradan sağlayacağınız 15-20 milyon liralık avantaj bireysel emeklilik sistemine yapacağınız ödemeye katkı sağlayacak. Devlet ayrıca bireysel emeklilik şirketlerine ait fonların gelirlerine de vergi avantajı sağlayacak. Örneğin bir banka ile bir emeklilik fonu aynı Hazine Bonosu''ndan aynı faizi aldı. Banka daha çok vergi ödeyecek.Bu şirketlerin denetimi ise şu şekilde olacak:
Öncelikle fonların hangi yatırım araçlarına yatırım yapacağı kanunla belirtilecek. Fonların büyük risk armaları önlenecek. Örneğin fon bütün parasıyla hisse senedi alamayacak. Veya bütün parasını dövize yatıramayacak.Tüm bunlara rağmen şirket batsa bile, fondaki birikimlere birşey olmayacak. Bu kadar kontrole rağmen fon zarar ederse bu zarar tabii ki katılımcılara yansıyacak. Ama, fon yönetimi gerçek profesyonellerde olacak. Unutmayın Türkiye''de hiçbir yatırını fonu uzun vadede zarar etmedi. Getirileri hep enflasyonun 1 üzerinde oldu. Ama diyelim ki hisse senedi ağırlık bir fon borsada çöküş olduğunda zarar edebilecek. Ama bu zaten uzun vadeli bir yatırım olduğu için getirişi her zaman doyurucu olabilecek.
|